Nederland Leest Ik Robot van Isaac Asimov

Publicatiedatum: 31-10-2017

Op woensdag 1 november barst in de Nederlandse Bibliotheken de actie Nederland leest weer los. Iedereen (bibliotheekleden én niet-leden) kan tot en met 30 november een gratis exemplaar afhalen van het boek dat dit jaar centraal staat: Ik, Robot van de Amerikaanse Science-Fiction-schrijver Isaac Asimov. Isaac AsimovHet is de eerste keer dat een buitenlandse auteur centraal staat in de jaarlijkse actie Nederland leest. Isaac Asimov (1920-1992), eigenlijk Isaak Judovitsj Ozimov, was een Amerikaanse SF-schrijver van Russische afkomst. Hij vormt samen met Robert Heinlein en Arthur C. Clarke ‘de grote drie’ van de 20e-eeuwse SF-literatuur. Asimov werd onder meer beroemd door zijn Foundation-serie, een trilogie over een galactisch keizerrijk. Grote invloed had hij vooral door zijn verhalenbundel I, robot uit 1950. In negen verhalen schetste hij een toekomst waarin robots een grote rol zouden spelen, met alle ethische complicaties van dien. Asimov ontwikkelde de Drie wetten van de Robotica, die niet alleen door schrijvers, maar ook door wetenschappers als fundament worden beschouwd voor de omgang met robots. Met de robotisering in onze tijd, zijn de verhalen over robots actueler geworden dan ooit. De opkomst van de artificiële intelligentie, die door SF-schrijvers als Asimov werd voorspeld, stelt ons voor enorme vragen en uitdagingen en vragen. Ik, robotIn de bundel Ik, robot beschrijft Asimov in negen verhalen de complexe situaties waar de mens in terecht kan komen in een maatschappij waarin intelligente robots een rol gaan spelen. Motor van de verhalen is vrijwel steeds een ethisch conflict dat ontstaat door een onverwachte contradictie binnen de Wetten van de Robotica. De wetten zijn: 1. Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt.2. Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden, behalve als die opdrachten in strijd zijn met de Eerste Wet.3. Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen, voor zover die bescherming niet in strijd is met de Eerste of Tweede Wet.De contradicties leidden ertoe dat navolgers van Asimov de zogeheten ‘Nulde wet’ opstelden, waar niet de ‘mens’, maar de ‘mensheid’ centraal staat: ‘Een robot mag geen schade toebrengen aan de mensheid, of toelaten dat de mensheid schade toegebracht wordt door zijn nalatigheid’, maar ook die wet kan weer leiden tot complexe tegenstrijdigheden. Ronald Giphart en de Robot Wat Isaac Asimov al verwachtte, dat robots ons heel dicht zouden naderen en veel van ons werk zouden overnemen, wordt ook in deze speciale editie van Nederland leest aangetoond. In samenwerking met het Meertens Instituut in Amsterdam voerde schrijver Ronald Giphart een bijzonder experiment uit: een robot kreeg data over de schrijfstijl van Giphart toegediend en analyseert deze door middel van algoritmes. Samen met de robot schreef Giphart vervolgens een 10e verhaal voor de bundel Ik, robot. De lezers moeten gaan uitzoeken welke gedeelten door Ronald Giphart zijn geschreven en welke door de robot. Mogelijk is dit het begin van een ontwikkeling waarin robots literaire romans gaan schrijven. Of er zal blijken dat de menselijke ziel en menselijke creativiteit altijd onmisbaar blijven voor een kunstwerk.Zal misschien ooit een robot de Nobelprijs voor Literatuur winnen, zoals schaak-grootmeester Gary Kasparov werd verslagen door schaakcomputer Deep blue van IBM? De uitgevers zullen dan in hun handen wrijven, want een robot hoeft natuurlijk geen royalties te krijgen. Maar misschien komt de literaire robot dan conform de ‘nulde wet van de robotica’ tot de conclusie dat zijn verdringing van de menselijke schrijver de mensheid schade zou toebrengen en weigert hij verder te schrijven.Tekst: Arno Kuipers/Literatuurplein

Terug